Reproduktiv yoshdagi ayollarda sut bezining yaxshi sifatli kasalliklari rivojlanishida qalqonsimon bez disfunksiyasining roli

Qalqonsimon bez disfunksiyasi reproduktiv yoshdagi ayollarda sut bezining yaxshi sifatli kasalliklari rivojlanishida muhim endokrin-metabolik omillardan biri sifatida qaraladi. Tireoid gormonlar metabolizmidagi o‘zgarishlar hujayra proliferatsiyasi jarayonlariga ta’sir qiladi va sut bezi to‘qimasida fibroz-kistoz hamda diffuz proliferativ o‘zgarishlar rivojlanishiga hissa qo‘shadi [S. Chopra, 2023; Tang, 2024]. Xususan, yod tanqisligi bilan bog‘liq subklinik va yaqqol gipotireoz sut bezining yaxshi sifatli kasalliklari, jumladan mastopatiya xavfini oshirishi haqida ma’lumotlar mavjud [P. Prudhvini, 2024]. So‘nggi klinik tadqiqotlar tireoid holat va sut bezi to‘qimasidagi proliferativ o‘zgarishlar o‘rtasida patogenetik va gormonal bog‘liqliklar mavjudligini tasdiqladi [Y. Zheng, 2024; C.M. Kitahara, 2023].

Sut bezining yaxshi sifatli kasalliklari 27 nafar bemorning 15 nafarida (55,6%) aniqlangan bo‘lib, ular asosan fibroz-kistoz o‘zgarishlar va diffuz mastopatiyadan iborat edi. TSHning o‘rtacha darajasi 5,1 ± 1,3 mIU/l, prolaktinning o‘rtacha darajasi esa 402 ± 88 mIU/l ni tashkil etdi; TSH darajasi > 4,0 mIU/l bo‘lganda mastopatiya xavfi ikki martadan ko‘proq oshgan (OR = 2,41; 95% CI 1,02–5,71; p = 0,04) va sut bezi to‘qimasi zichligining oshishi bilan bog‘liq bo‘lgan (p = 0,03).

Yod tanqisligi korreksiya qilingandan va qalqonsimon bez funksiyasi normallashgandan so‘ng 15 nafar bemorning 9 nafarida (60,0%) mastalgiya og‘irligining kamayishi, kistalar hajmining 3,8 ± 1,1 mm ga kichrayishi (p = 0,02) va strukturaviy o‘zgarishlarning regressiyasiga moyillik kuzatildi; eutireozga erishish klinik yaxshilanish ehtimolini oshirdi (OR = 1,87; 95% CI 0,96–3,65; p = 0,06).