Prediabet va semizlikda subklinik periferik polineyropatiyani erta tashxislash

Prediabet va semizlik bilan og‘rigan bemorlarda subklinik periferik polineyropatiya odatiy diagnostik usullarning sezgirligi cheklanganligi sababli ko‘pincha aniqlanmay qoladi. Mayda nerv tolalari shikastlanishini erta aniqlash metabolik neyropatiya va 2-tur qandli diabetning rivojlanishining oldini olishda muhim ahamiyatga ega. Tadqiqotning maqsadi prediabet va semizlik bilan og‘rigan bemorlarda subklinik periferik polineyropatiyani aniqlashda zamonaviy instrumental usullarning diagnostik ahamiyatini baholashdan iborat edi. 2024–2025-yillarda prospektiv qiyosiy klinik tadqiqot o‘tkazildi va unga 35–60 yoshdagi 120 nafar bemor kiritildi. Asosiy guruhni prediabet va semizlikka ega 80 nafar bemor (TVI ≥30 kg/m²), nazorat guruhini esa uglevod almashinuvi buzilishlari bo‘lmagan 40 nafar sog‘lom shaxs tashkil etdi. Barcha ishtirokchilarga elektroneyromiografiya, miqdoriy sensor testlash (QST) va PGP 9.5 markeri yordamida intraepidermal nerv tolalari zichligini immunogistokimyoviy baholash bilan teri biopsiyasi o‘tkazildi. Asosiy guruhda qo‘shimcha ravishda zardobdagi leptin, adiponektin, IL-6 va TNF-α darajalari ELISA usuli bilan aniqlandi. Asosiy guruhdagi bemorlarning 41% ida periferik polineyropatiyaning subklinik belgilari aniqlandi. Elektroneyromiografiya ma’lumotlariga ko‘ra, nerv o‘tkazuvchanligi tezligining pasayishi 20% holatda, QST bo‘yicha harorat sezgirligining buzilishi 34% da, intraepidermal nerv tolalari zichligining kamayishi esa 39% bemorda kuzatildi. Teri biopsiyasi eng yuqori diagnostik aniqlikni ko‘rsatdi (AUC=0,87), undan keyin QST (AUC=0,81) va elektroneyromiografiya (AUC=0,69) qayd etildi. Leptin/adiponektin nisbati va nerv tolalari zichligi o‘rtasida teskari korrelyatsiya aniqlandi (r=–0,44; p<0,01), IL-6 darajalari esa harorat sezgirligining buzilishi bilan korrelyatsiya qildi (r=0,38; p<0,05). QST va teri biopsiyasi prediabet va semizlik bilan og‘rigan bemorlarda subklinik polineyropatiyani erta tashxislash uchun eng informativ usullar sifatida aniqlandi.