QALQONSIMON BEZ DISFUNKSIYASI FONIDA 2-TUR QANDLI DIABET ASORATLARI

2-tur qandli diabet (QД2) 2045-yilga kelib tarqalishi 780 milliondan ortiq holatgacha oshishi prognoz qilinayotgan yetakchi tibbiy-ijtimoiy muammolardan biri bo‘lib qolmoqda [ADA, 2025; IDF, 2025; Sun J. va boshq., 2022]. Glikemiyani nazorat qilish borasidagi yutuqlarga qaramay, qon tomir va neyrodegenerativ asoratlarning yuqori darajasi saqlanib qolmoqda, bu esa giperglikemiya doirasidan tashqariga chiqadigan multifaktorial patogenezni ko‘rsatadi [Zheng va boshq., 2018]. So‘nggi yillarda QД2da tireoid disfunksiyaning angiogenez, neyroyallig‘lanish va neyrodegeneratsiya jarayonlari bilan o‘zaro ta’sirining molekulyar va epigenetik mexanizmlariga alohida e’tibor qaratilmoqda [L. H. Duntas, G. Brenta, 2018; B. Biondi va boshq., 2019]. Tireoid-metabolik o‘zaro ta’sirlarning integratsiyalashgan konsepsiyasi mavjud emasligi xavfni erta stratifikatsiya qilish va shaxsiylashtirilgan terapiyani ishlab chiqish imkoniyatlarini cheklaydi, bu esa keyingi tadqiqotlarning yuqori ilmiy va klinik ahamiyatini belgilaydi.