Gipotireoz bilan og‘rigan bolalarda kognitiv funksiyalarning klinik va immunologik jihatlari
Qabul qilingan: 2026-06-17 05:53:42
Nashr etilgan: 2026-06-17
Annotatsiya
Gipotireoz bolalar endokrinologiyasidagi eng muhim buzilishlardan biri hisoblanadi, chunki tireoid gormonlar yetishmovchiligi bolalarda jismoniy o‘sish, metabolik jarayonlar va markaziy asab tizimi rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Tireoid gormonlar bolalik davrida neyrogenez, sinaptogenez, miyelinizatsiya va oliy nerv faoliyatining yetilishi uchun zarurdir. Shu sababli gipotireoz nafaqat somatik buzilishlarga, balki xotira, diqqat va tafakkur qobiliyatlaridagi nuqsonlarni o‘z ichiga olgan kognitiv buzilishlarga ham olib kelishi mumkin.
So‘nggi yillarda gipotireozning autoimmun shakllariga, ayniqsa autoimmun tireoiditga alohida e’tibor qaratilmoqda. Tireoid peroksidazaga qarshi antitanalar (Anti-TPO) tireoid autoimmunitetining asosiy laborator markerlaridan biri bo‘lib, ularning yuqori darajasi nafaqat qalqonsimon bez to‘qimasining shikastlanishini, balki tizimli immun faollashuvni ham aks ettirishi mumkin. Monreal kognitiv baholash testi (MoCA) bolalarda kognitiv funksiyalarni baholash uchun amaliy va sezgir skrining vositasi hisoblanadi, chunki u umumiy kognitiv faoliyatni ham, alohida kognitiv domenlarni ham baholash imkonini beradi.
Ushbu tadqiqotning dolzarbligi shundaki, u gipotireoz bilan og‘rigan bolalarda autoimmun faollik va kognitiv disfunksiya o‘rtasidagi bog‘liqlikni aniqlashga qaratilgan bo‘lib, neyrokognitiv xavf guruhlarini erta aniqlash, klinik kuzatuvni optimallashtirish va maqsadli skrining strategiyalarini ishlab chiqishga hissa qo‘shadi.
Kalit so'zlar
Adabiyotlar ro'yxati
Mualliflar haqida
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
How to Cite
