TO‘LIQ ADENTIYANI DAVOLASHDA INNOVATSION STRATEGIYALAR: RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR, BIOAKTIV BIOMATERIALLAR VA BEMORGA YO‘NALTIRILGAN YONDASHUVLAR

To‘liq adentiya, ya’ni bir yoki ikkala jag‘da barcha tabiiy tishlarning yo‘qolishi, butun dunyoda muhim stomatologik va jamoat salomatligi muammosi bo‘lib qolmoqda. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, 65 yoshdan oshgan shaxslarning 30–40% ida adentiya kuzatiladi. Ushbu holat chaynash samaradorligi, nutq, estetika, psixologik farovonlik va ijtimoiy moslashuvga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. O‘zbekistonda ham to‘liq adentiya keng tarqalgan bo‘lib, an’anaviy akril protezlar eng ko‘p qo‘llaniladigan davolash usuli hisoblanadi. Biroq ularning retensiyasi, barqarorligi va funksional samaradorligi cheklanganligi bemorlar qoniqishining past bo‘lishiga olib keladi.
Ortopedik stomatologiyadagi so‘nggi yutuqlar implantatlarga tayangan protezlar, raqamli ish jarayonlari (CAD/CAM, 3D bosib chiqarish, intraoral skanerlash) va bioaktiv biomateriallarni o‘z ichiga oladi. Ushbu tadqiqotning maqsadi mazkur innovatsion strategiyalarning klinik samaradorligini an’anaviy protezlar bilan solishtirib baholashdan iborat bo‘ldi. Adentiyali 60 nafar bemor ishtirokida randomizatsiyalangan klinik tadqiqot o‘tkazildi. Natijalar implantatlarga tayangan overdenture protezlar chaynash samaradorligi, okklyuzion kuch va bemorlar qoniqishi bo‘yicha yuqori natijalar berganini, CAD/CAM protezlar esa aniqlik va estetika jihatidan sezilarli afzalliklarga ega ekanini ko‘rsatdi. Bioaktiv biomateriallar protezlarning biomosligi va uzoq muddat xizmat qilishini yaxshilashda istiqbolli salohiyat namoyon etdi.