Gipotireoz bilan og‘rigan bemorlarda metabolik o‘zgarishlar orqali tireoid gormonlarning jigar strukturaviy o‘zgarishlariga ta’siri

Metabolik disfunksiya bilan bog‘liq yog‘li jigar kasalligi dunyoda eng keng tarqalgan surunkali jigar kasalliklaridan biri bo‘lib, jigarda strukturaviy o‘zgarishlarni keltirib chiqaruvchi asosiy omillardan biridir. Tireoid gormonlar jigardagi metabolik jarayonlarga beta-1 tireoid retseptorlari orqali ta’sir qilishini hisobga olgan holda, gipotireoz bilan og‘rigan bemorlarda metabolik o‘zgarishlar markerlari va jigar strukturaviy o‘zgarishlari o‘rtasidagi bog‘liqlik hali to‘liq aniqlanmagan. Ushbu tadqiqotning maqsadi TSH, erkin T3, erkin T4 va ularning nisbati kabi qalqonsimon bez funksiyasi gormonlari hamda FibroScan parametrlari orqali baholangan jigar strukturaviy o‘zgarishlari o‘rtasidagi bog‘liqlikni metabolik ko‘rsatkichlar orqali o‘rganishdan iborat edi. Jami 93 nafar bemor tekshirildi, ulardan 63 nafari FibroScan baholashidan o‘tkazildi. Qalqonsimon bez funksiyasi parametrlari, jumladan TSH, erkin T4, erkin T3 va erkin T3/erkin T4 nisbati, shuningdek TVI, HOMA-IR va lipid profili baholandi. Qalqonsimon bez funksional holatiga ko‘ra bemorlar gipotireoz (n=48) va eutireoz (n=45) guruhlariga ajratildi.

Tireoid statusga ko‘ra, erkin T3 FibroScan CAP parametri bilan bog‘liq ekani aniqlandi (ρ=0,249; p=0,051). Jigar fibrozi TVI (ρ=0,337; p=0,007) va triglitseridlar darajasi (ρ=0,281; p=0,032) bilan bog‘liq bo‘ldi. TVI (ρ=0,584; p<0,001), HOMA-IR (ρ=0,506; p<0,001) va triglitseridlar (ρ=0,366; p=0,005) jigar steatozining prediktorlari sifatida aniqlandi. Tireoid gormonlarning jigar strukturaviy o‘zgarishlariga bevosita ta’siri aniqlanmadi. Biroq gipotireoz bilan og‘rigan bemorlarda TVI oshishi, insulinrezistentlik va gipertriglitseridemiya kabi metabolik buzilishlar steatoz va fibrozni o‘z ichiga olgan jigar strukturaviy o‘zgarishlarining rivojlanishida muhim rol o‘ynashi aniqlandi.