UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA O‘QUVCHILARNING MA’NAVIY VA EMOTSIONAL INTELLEKTINI RIVOJLANTIRISH HAQIDA (ANDREY PLATONOVNING «YUSHKA» HIKOYASI MISOLIDA)

Adabiyotni o‘qitishning zamonaviy metodikalarida o‘quvchilarning ma’naviy va emotsional ta’sirchanligini rivojlantirish muammosiga qiziqish ortib bormoqda. Ushbu tendensiya ta’lim muhitining pragmatizatsiya, texnologizatsiya va raqamlashtirish jarayonlarida namoyon bo‘ladigan ijtimoiy-madaniy transformatsiyalar, shuningdek, o‘quvchilarning ma’naviy-axloqiy rivojlanishiga urg‘u beruvchi milliy ta’lim siyosatining normativ-huquqiy yo‘nalishlari bilan bog‘liq. Tadqiqotimizda o‘qish madaniyati kontekstida ma’naviy va emotsional intellekt modeli taqdim etiladi, u tegishli ko‘nikmalar tizimini o‘z ichiga oladi. Bu adabiyotni o‘qitish metodikasiga moslashtirilgan mazkur tushunchaning ta’rifini taklif etish imkonini beradi. Emotsional intellekt tuzilmasida ushbu ko‘nikmalarni aniqlash va tizimlashtirish mazkur hodisaning konseptual yaxlitligi va bosqichma-bosqich shakllanishini, shuningdek, o‘quvchilarning ma’naviy va emotsional sohalarini rivojlantirishga qaratilgan pedagogik usullarning metodik izchilligini ta’minlaydi.
Andrey Platonovning «Yushka» hikoyasi (8-sinf) misolida maqolada ma’naviy va emotsional intellektni shakllantirishga qaratilgan metodik vositalarning, xususan, «Ikki qismli kundalik», «Empatiya xaritasi» va «Cloze test»ning evristik va rivojlantiruvchi salohiyati ochib beriladi. Ularning badiiy talqin jarayoniga integratsiyasi nafaqat o‘quvchilarning emotsional-hissiy tajribasini kuchaytirishga, balki adabiy ta’lim va shaxsiy o‘zini rivojlantirishning tarkibiy komponenti sifatida qaraladigan qadriyat yo‘nalishlarini chuqurroq anglashga ham xizmat qiladi.