O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA QALQONSIMON BEZ SARATONINING KLINIK NAMOYON BO‘LISHI VA MORFOLOGIYASINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

So‘nggi o‘n yilliklarda butun dunyoda qalqonsimon bez saratoni bilan kasallanishning ortishi, o‘lim ko‘rsatkichlarining esa nisbatan barqaror saqlanishi kuzatilmoqda [Chen D.W. et al., 2025]. Kasallikning tarqalishi, kasallanish va o‘lim ko‘rsatkichlarida sezilarli hududiy tafovutlar saqlanib qolmoqda. Bunda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish darajasi (SDI) kasallikning epidemiologik xususiyatlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi, bu esa qalqonsimon bez saratonini uzoq muddatli istiqbolda jamoat salomatligining dolzarb muammosi sifatida ko‘rib chiqishga asos bo‘ladi [Zhang L. et al., 2025]. Qalqonsimon bez saratonining global yuki ortishi sezilarli gender va hududiy tafovutlar bilan kechmoqda. Rivojlanish darajasi yuqori bo‘lgan mamlakatlarda ortiqcha tashxislashni kamaytirish ustuvor vazifa bo‘lsa, SDI darajasi past hududlarda tibbiy yordamdan foydalanish imkoniyatini kengaytirish asosiy yo‘nalish bo‘lib qolmoqda [Lei W. et al., 2026]. O‘zbekistonda qalqonsimon bez saratonining gistologik va morfologik xususiyatlaridagi jinsiy tafovutlarga oid ma’lumotlar cheklanganligicha qolmoqda, bu esa Osiyo mamlakatlari bo‘yicha tadqiqotlarda hududiy ma’lumotlarning umuman yetarli darajada aks ettirilmaganiga mos keladi [Mousavi S.E. et al., 2025].